http://azshomachepenhan.blogfa.com/ شعرها، نثرهای ادبی و یادداشت های مصطفی پورنجاتی fa blogfa.com Fri, 06 Nov 2009 01:17:02 GMT http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-110.aspx  </P> <P dir=rtl align=center><B>خبر خوب:</B></P> <P dir=rtl align=center><B>"رباعی محبوب من" <A href="http://shamselangeroodi.blogfa.com/post-254.aspx" target=_blank>شمس لنگرودی</A></B><B> </B><B>منتشر شد</B></P> <P dir=rtl align=center><STRONG></STRONG> </P> Fri, 06 Nov 2009 01:17:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=110 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-110.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-111.aspx   <P></P> <P dir=rtl><B>پرهیزکاری های صوفیانه </B></P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>در اين هستي غم انگيز </P> <P dir=rtl>وقتی حتی روشن كردن يك چراغ ساده ی « دوستت دارم» </P> <P dir=rtl>كام زندگی را تلخ می كند</P> <P dir=rtl>وقتی شنيدن دقيقه ای صدای بهشتی ات </P> <P dir=rtl>زندگی را</P> <P dir=rtl>             تا مرزهای دوزخ </P> <P dir=rtl>می لغزاند </P> <P dir=rtl>ديگر – نازنين من – </P> <P dir=rtl>چه جاي اندوه </P> <P dir=rtl>چه جاي اگر...</P> <P dir=rtl>چه جای كاش...</P> <P dir=rtl>و من </P> <P dir=rtl>         – اين حرف آخر نيست – </P> <P dir=rtl>به ارتفاع ابديت دوستت دارم</P> <P dir=rtl>حتی اگر به رسم پرهيزکاری هاي صوفيانه </P> <DIV> <P dir=rtl>از لذت  گفتنش امتناع كنم. <P dir=rtl>  ** <P dir=rtl><STRONG><A href="http://www.mostafamastoor.com/poems.htm" target=_blank>مصطفی مستور</A></STRONG> <P dir=rtl>- می دانستید او شعر هم می نویسد؟ <P dir=rtl> </P></DIV><A href="http://shamselangeroodi.blogfa.com/post-254.aspx"></A> Thu, 05 Nov 2009 10:51:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=111 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-111.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-109.aspx  </P> <P dir=rtl>قلب من چون پر کاهی در هوا پرواز می کرد، پیش از آنکه تو آن را میان دستانت بگیری و نجات دهی</P> <P dir=rtl>*</P> <P dir=rtl>هر چه در جیب داشتم بیرون ریختم. چیزی جز چهره های دروغین و عقاید پژمرده نبود. زمان آمدنت بود.</P> <P dir=rtl>*</P> <P dir=rtl>تو در قلب منی، حتی وقتی به آن بی­اعتنایم. مثل بوتۀ رُزی که در غیاب باغبان شعله می­کشد</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>***                  از: <STRONG>مسیح در شقایق،</STRONG> نوشتۀ «کریستین بوبن»، برگردان: نگار صدقی، نشر مشکی</P> <P dir=rtl>*</P> <P dir=rtl>مژده به شما که چاپ جدید این کتاب (فکر کنم چاپ چهارمش بود) منتشر شد!</P> <P dir=rtl>لذت و آرامش خواندن این کتاب کوچک ولی بس بزرگ را از دست ندهید!</P> <P> </P> Wed, 21 Oct 2009 22:14:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=109 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-109.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-108.aspx   <P></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT color=#000066 size=6>نوشتن ِ باد</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT size=3>دربارۀ «این دفتر را باد ورق خواهد زد» سرودۀ شهاب مقربین</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=left>                                                                                    مصطفی پورنجاتی</P> <P dir=rtl align=left>M_pournejati@yahoo.com</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>صدای ساعت کوکی می­آید. تیک تاک. تیک تاک. آرام می­گیریم؛ به سمت خواب. پلک بر هم می­گذاریم و : انفجار.</P> <P dir=rtl>در شعرهای کتاب تازۀ شهاب مقربین: «این دفتر را باد ورق خواهد زد»، تقریبا" در هر شعر،  این حادثه تکرار می­شود: آرامشی منتهی به انفجار؛ و ما هر شعر را که به پایان می­بریم، وقتی تکه ـ پاره­های تصاویر منهدم­شده در ذهنمان فرو می­نشیند، دیگر می­دانیم که صدای مهیب انفجار بعدی نزدیک است: شعرِ صفحۀ بعد.</P> <P dir=rtl><B> </B></P> <P> </P> Wed, 07 Oct 2009 07:39:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=108 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-108.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-107.aspx  </P> <P dir=rtl>پودر سپید</P> <P dir=rtl>در هوا</P> <P dir=rtl>این است تعبیر فواره­های پارک </P> <P dir=rtl>جمعه شب </P> <P dir=rtl>بی­ما</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>و باید پذیرفت که آب­نماها</P> <P dir=rtl>از شهرداری­ها فرمان می­گیرند تا از لحظه­های عاشق و معشوق­ها</P> <P dir=rtl>حالا یکی بگوید</P> <P dir=rtl>قضیه چیست؟!</P> <P dir=rtl>با وجود مأموران معذور و حوض­های یخ­بسته</P> <P dir=rtl>افشانۀ موی فواره­ها را تماشا می­کند</P> <P dir=rtl>جمعه شب</P> <P dir=rtl>نیمکت</P> <P dir=rtl> ما </P> <P> </P> Sat, 03 Oct 2009 06:05:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=107 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-107.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-106.aspx   <P></P> <P>سایت "وازنا" از آن سایت های خواندنی است. این را گفتم چون مقاله ای از مرا در شماره ی جدیدشان درج کرده اند!</P> <P>اما از شوخی گذشته، وازنا پایگاهی با نوشته هایی جدی درباره ادبیات امروز ایران و جهان است، که با هدایت و تدبیر کسانی چون حافظ موسوی، منتقد و شاعر برجسته فراهم می شود.</P> <P><A href="http://www.vazna.com/article.aspx?id=2383" target=_Self>متن مقاله ام </A>را در شماره جدید وازنا بخوانید. مثل همیشه، نظر شما خوشحالم می کند؛ حتی اگر به معایبش پرداخته باشید</P> <P>مقاله را اینجا نمی گذارم، که اگر دوست داشتید ببینیدش مجبور باشید این نشریه ادبی خوب را ورق بزنید!</P> <P>شادی نثارتان!</P> <P>عید فطرتان مبارک</P> Sun, 20 Sep 2009 10:08:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=106 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-106.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-105.aspx  </P> <P dir=rtl>هوهوی باد</P> <P dir=rtl>خُرخُر آسمان</P> <P dir=rtl>دندان­قروچۀ زمین.</P> <P dir=rtl>نه!</P> <P dir=rtl>به حیاط ندوید</P> <P dir=rtl>تهران فعلا" امن است</P> <P dir=rtl>شاید ثانیه­ای دیگر</P> <P dir=rtl>از برگه­های همین دفتر</P> <P dir=rtl>یک شعر خوب</P> <P dir=rtl>آفتابی شود</P> <P> </P> Tue, 15 Sep 2009 09:54:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=105 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-105.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-104.aspx   <P></P> <P dir=rtl>دستان دخترک</P> <P dir=rtl>گلبرگ می­شود</P> <P dir=rtl>روی قالی</P> <P dir=rtl>دستان دخترک</P> <P>لگدمال می­شود </P> <P> </P> <P>**</P> <P>سپاسگزار همه عزیزانی هستم که کارهایم را می خوانند و نظر می نویسند. من شرمنده ی لطف آنها و کم لطفی خودم هستم. باغ نوشته هایتان آباد!</P> Fri, 04 Sep 2009 23:57:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=104 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-104.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-103.aspx  </P> <P>چندی پیش مطلبی نوشتم با عنوان "این زبانِ دیوانه"(درنگ هایی بر مجموعه شعر «می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم» سروده رویا زرین. این مطلب در نشریه ادبی اینترنتی "پیاده رو" منتشر شده است. پیشنهاد می کنم بخوانید و دیدگاهتان را به من بگویید. این هم لینکش:</P> <P><A href="http://www.piadero.ir/EdameMatlab/up3/M.Pournejati.htm">http://www.piadero.ir/EdameMatlab/up3/M.Pournejati.htm</A></P> <P>و اما اگر همینجا هم دوست داشتید، بخوانید. متن کامل را گذاشته ام:</P> <P align=center><STRONG> <FONT face="Georgia, Times New Roman, Times, Serif" color=#990000 size=6>این زبان ِ دیوانه</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=center><FONT face="Georgia, Times New Roman, Times, Serif" size=3><STRONG>درنگ هایی بر مجموعه شعر «می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم» </STRONG></FONT></P> <P dir=rtl align=center><FONT face="Georgia, Times New Roman, Times, Serif" size=3><STRONG>سروده رویا زرین</STRONG></FONT></P> <P dir=rtl><STRONG> </STRONG></P> <P dir=rtl align=left><STRONG>مصطفی پورنجاتی</STRONG></P> <P dir=rtl><STRONG>**</STRONG></P> <P dir=rtl>وقتی دربارۀ شعری، نشود چیزی گفت؛ وقتی خواندن شعری، با سكوتی ممتد بدرقه می­شود، گمان می­كنم شعر كار خودش را كرده باشد، و به این ترتیب، شعر بودنش را ثابت. شعر حقیقی، فاهمۀ ما را به بازی می­گیرد و منطق ادراكی آدمی را از كار می­اندازد. وقت قرائت شعر حقیقی، دستگاه شناخت عقلانی، با سرعت تمام، مشغول تطبیق منظومۀ جمله­ها و سطرهای اثر با تمامی دانسته­های پیشینی می­شود، تا شعر را در یك یا چند كلیشه (به مفهومی كه در چاپ روی پارچه به كار می­رود) خلاصه كند. اما به نتیجه نمی­رسد. در نهایت، ابهام، تعلیق كشدار، سنجش بی­پایان در كار خواندن، و نوعی مكث متفكرانه  با همكناری لذتی زیبا می­مانَد، كه لزوما" با  كشف معنای واضح و متمایزی توأم نخواهد بود. این، تعبیر من از شعر هنری، یا شعر حقیقی است. </P> <P dir=rtl>چنین نیست كه از چنان اثری، چیزی دستگیر ما نشود. نه. ما خرده­ریزهایی از معنا را به دست می­آوریم، اما گویا در تكرار خواندن و تكرار خواندن است كه حظّ بیشتری ناشی از حضور در «زبان» شعر نصیبمان می­شود.</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>«می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم» سه فصل دارد؛ تقسیمی كه بیشتر در رمان­ دیده می­شود تا در یك دفتر شعر. فصل اول: كاملا" محرمانه؛ فصل دوم: آبستن كلمات نیمه­روشنم؛ فصل سوم: می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم.</P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>شعرهای این دفتر، زیر سلطۀ مطلق سنّت نیمایی (شعر آزاد) و شاملویی (شعر سپید) است. این ادعا را بر اساس نگاه شاعر از درون پدیده­ها (ابژكتیویسم)، استمداد از عناصر بیان داستانی بویژه تك­گویی (مونولوگ)، صحنه­سازی، توصیف، تعلیق، در كنار مقّید نبودن به ­وزنی ویژه (شعر سپید) در شعرهای این دفتر، مطرح می­كنم. </P> <P dir=rtl>در همین زمینه، عبور از مرزهای شعر سپید به نثری در خدمت شعر، نیز شایان تأمل است. در این دفتر، در تعدادی از آثار، چنان جمله­ها به رفتار معیارگونۀ زبان شباهت پیدا می­كند، كه حتی در تقطیع­ها هم خود را نشان می­دهد. سطرها، گاهی به شكل افقی با فاصله­های درونی تقطیع شده­اند:</P> <P dir=rtl>و مرگ   می­تواند از سبزی آلوده بیاید         و می­تواند هم   از گلوی تفنگ برادرمان (ص69).</P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>شعرهای دفتر، محلولی از انواع تكنیك­های بیان است. این تنوع تكنیكی، البته چنان است كه حتی به تحلیل (آنالیز) تن نمی­دهد و به­شدت، «سبك­گریز» است، كه به گمانم خود همین، از اسرار شعریت این شعرهاست. از یك سو، به دنبال پیدا كردن آرایه­های ادبی هستیم و از سوی دیگر، كلام را آنقدر طبیعی حس می­كنیم كه از خیر این جستجو می­گذریم. اما این سؤال، همچنان برایمان می­مانَد كه: «پس چرا این نوشته با نوشته­های دیگر، فرق دارد؟». در باب «سبك­گریزی» شعرهای رویا زرین، اضافه كنم كه شاعر گاهی از برخی تكنیك­ها به شكل بسامددار استفاده كرده و این گونه، شاید به شكلی، سبك ایجاد كرده باشد. اما مایلم با لحاظ روح تنوع در مجموعۀ این شعرها، چندان به داشتن یا نداشتن سبك آنها فكر نكنم، و ناسبك­مندی را سبك آن فرض كنم. </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>تضاد، یكی از جلوه­دارترین روش­های شعرساز این دفتر است: تضاد كهنه و نو، مثلا" با نمایش اسطوره­ها و شخصیت­ها و فضاهای عهدین (عتیق و جدید) در تركیب با نگاه امروزی و عقلانی (و در واقع مدرن) به خود آنها و به همه چیز دیگر. در اوایل فصل «كاملا" محرمانه» شعری این گونه آغاز می­شود: و اینك منم/ كسی كه برای شما/ از دنیای تازه می­نویسد. (ص13) و ما منتظر می­مانیم تا این روایت جدید را ـ كه در ضمن با كلماتی كهن­گرا (آركائیك) شبیه كتاب مقدس: / و اینك .../ شروع شده، بخوانیم. اما شاعر، در ادامه، انتظار ما را چنین پاسخ می­دهد: به شما می­نویسم/ از او كه كلمه­ای است/ و كلمه­ای كه نزد اوست (ص13). آیا این ادامه، ما را به نخستین سطرهای انجیل نمی­بَرد كه: «در آغاز كلمه بود و كلمه خدا بود»؟ پس قولی كه گوینده داده بود تا برایمان از دنیای تازه بنویسد، چه شد؟ </P> <P dir=rtl>این تضاد، تا پایان شعر امتداد دارد. در بخش پایانی همین شعر می­خوانیم: امروز/ تمام ابرهای ایالت آسیا/ به قلب كوچكم فرو رفتند/ و در كتیبه آمده است: صدای رعد/ رازی­ست / كه نوشتنی نیست (ص14).</P> <P dir=rtl>آیا نام «ایالت آسیا» كه حاصل تقسیمات جغرافیایی سیاسی است، با آنچه «در كتیبه آمده است»، تقابل و تضاد ایجاد نمی­كند؟</P> <P dir=rtl> این رفتن­های مكرر به دنیای كهن و بازگشتن­ها به فضای معاصر، از پُربسامدترین شیوه­های این مجموعه شعر است، كه به نظر می­رسد نوعی بازنمایی «حال» انسان اكنون است كه انگار می­كوشد از مجموعۀ دستاوردهای سنّت و مدرنیّت برای پیشبرد زندگی روزمره­اش بهره بگیرد. چنانكه در شعرهای فصل «كاملا" محرمانه»، گاهی در چند سطر، واژگانی از مسیحیت، لمپنیسم، فرهنگ و باورهای عامیانه، ادبیات و سیاست روز، در یك شعر ردیف می­شوند: برای ساردس/ برای طفلك كوتوله­ام/ برای دل­نگران همیشه گریانم:/زمین را كه قسمت كنم/ یك سر و دو گوش­هایش به تو می­رسد/ لولوها و دست­های پنهانش به تو می­رسد/ نه؟ /دروغ گفتم/ زمین را كه قسمت كنم/ چیزی به تو نمی­رسد. (ص19).</P> <P dir=rtl>در فصل دوم، «آبستن كلمات نیمه­روشنم» نیز قرائت­های تاز­ه­ای از اسطوره­های آفرینش، به شكل بازنویسی آنها درج شده است. اما همه جا با تكنیك تضاد، دست كم به شكل واضح و روشن رو به رو نیستیم. و گاهی، وحدت فضا و مراعات نظیر، در بازسازی منسجم این روایات كهن دیده می­شود. اما در سایر كارها، خطاب كردن گویندۀ معاصر (راوی) به «عوبدیا»، كوچك­ترین كتاب عهد عتیق، بار دیگر، سرگیجۀ تعلیق بین گذشته و حال را در ذهن خوانندۀ شعرها، حفظ می­كند: شنیدی؟   صدای پا می­آید/ و ارۀ برقی   و جیغ   جیغی خفه ، عوبدیا! (ص41).</P> <P dir=rtl>حتی برگه­های كتاب، از كاغذی ضخیم (همرنگ مقوا یا شبیه برگ­های نسخه­های خطی) انتخاب شده، كه ظاهر كتاب را دیرینه می­كند. </P> <P dir=rtl>در فصل سوم، به نام «می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم»، البته كمتر از عناصر و اشیای گفتمان سنّت مسیحی و اسطوره­های متافیزیكی در خدمت روایت شاعرانه خبری هست. این فصل، آهسته آهسته، به رمان­نویسی مانند شده، و بریده­گویی­هایی از روزمرۀ زنی كه شاید در یكی از همین خیابان­های نزدیك منزل كرده باشد، (شاید در همسایگی ما و شما؟). این شعرها به شكل پیشرفته­ای از خاطره­نویسی و دل­نوشته شباهت یافته است: ...گاهی شكستن گلدان خانه تقصیر هر دویمان بود/ گاهی كه آرزوهای كوچكمان را ندیده گرفتی/تو داد می­زنی / و من نفهمیدم / كه خشم  یعنی نیاز وارونه/ كه خشم  یعنی ترس/ و ترس  یعنی همین سلاح كوچك جدی/ كه بچگی­هامان  همیشه پر از آّب و خنده بود...(ص50). یا در شعر دیگری كه این گونه آغاز می­شود: غروب غوره­شورانی/ كه خیس از كلمات «باز باران با ترانه» / ایستاده بودم كنار مُتی [مخفف مرتضی]  كه ایستاده بود كنار فخری  كه ایستاده بود كنار باقر  كه نشسته بود كنار قبر بابا بركات  كه سنگریزه­های تُفی   با مراد معامله می­كرد... (ص61). </P> <P dir=rtl>در پرانتز عرض كنم كه در همین فصل، «گفتن» به جای «نشان دادن» در شعر، و نیز گرایش برخی كارها به شعارهای انتقادی زمانه، با پیچیدگی و فُرم­اندیشی شعرهای دو فصل قبلی، فاصله ایجاد كرده است: </P> <P dir=rtl>كمال، برادران!/ كمال   برائت از شهوت است/كه برادر عشق است/كه برادر زیبایی است./ از آهوان شروع می­كنیم/ كه چشم­هایشان   همكاسگان شیطانند/ و ردّ مشك­هایشان   كه به خانۀ عطار می­رسند/ و ردّ باغ­های انگور   كه به خمره­خانه­های پنهان شهر/ و ردّ باغ­های بادام  كه به چشم­خانه­های زنان و / روز هفتم نوزادگان./ و ما برائتمان را اعلام می­كنیم/ از اندام موزون كلمات   كلمات بلور   كلمات آیینه/ تعقیب می­كنیم   جسارت­های پله پله را    تا سپیدی پرده­ها/ و سینما، برادران!/ دربان سینما   دربان جهنم است/ و چاقو   فقط زبان تیزی­ست كه نهی می­كند./ ما، برادران، درهای بسیاری برای بهشت تعبیه می­كنیم/ برای كلیدهای بسیاری / كه در گاوصندوق حاج عموست.(ص 67 و 68).</P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>«مكالمه»، چه با خود راوی / شاعر و چه با دیگری (ناشناس؟)، از قالب­های پُركاربرد در این مجموعه شعر است. این امكان، از تعلق خاطر نویسنده، به امكانات داستان­گویی سرچشمه می­گیرد. از سوی دیگر، وجود مكالمه، كشش خواندن تا پایان هر روایت را در خواننده ایجاد می­كند. روایت­های گفتگو محور رویا زرین، هرچند ما را در متن احساس­های شعرش بیشتر وارد می­كند، اما به سبك و گوهرۀ شعری كارهای او لطمه نمی­زند، و بار دیگر، شكلی از تضاد می­سازد: تضاد بین زبان روزمره و شعر: الو! گوش می­كنی؟/ پنجره­ها بی­ارادۀ من باز می­شوند/ و هرچند لحظه، اندوه تازه­ای فرا می­رسد....درها بی­ارادۀ من باز می­شوند / و باد در آستین لباس­های تازۀ اندوه/ دلقك پیری­ست... (ص70). </P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>تكثر، گویا كمتر در شعر ایرانی حضور داشته است. تكثر، مصداق­های گوناگون دارد: مثلا " از پذیرش واقعیت و آرمان به شكل همزمان گرفته، تا كنار هم دیدن خوب و بد و شادی و غم در كنار همدیگر. در شعر فارسی، شاید آنچه بیشتر نوشته شده، جنبه­هایی تك ساحتی و یك­سویه­نگر داشته؛ یا به ستایش زندگی و هستی پرداخته و یا به نكوهش آن. یا عجز و لابه از روزگار بوده و یا شادباش از دم­غنیمتی و نگاه­های مثبت. حال آن كه زندگی، جعبۀ سربسته­ای از اجزای ناساز است كه با تولد، تحویل می­گیریم، و ناگزیریم كه عمر را با همین داشته ، به بهترین صورت، بسازیم یا بگذرانیم. این جور دیدن زیستن، به نظر می­رسد در رُمان متجلی شده است تا در شعر. اما از ویژگی­های دفتر «می­خواهم بچه­هایم را قورت بدهم»، یكی این است كه امكان حضور تكثر در شعر را نشان داده است. برای نمونه ببینید: پا به پایش گریه می­كنم/ این بچه دارد رنج می­برد از بلوغ/ این بچه   در می­رود از كلاس/ در    می­رود از میدان تیر و آیلس [= نام دورۀ آموزش زبان]/ پسرم را دوست دارم اما/ عاشق­تر می­شوم از رگبار این همه اتفاق/ پسرم را دوست دارم اما/ امروز باید بروم تئاتر «آیا تا به حال عاشق بوده­ای روژانو؟»/ پسرم را دوست دارم اما/ دنیا برایم از دكمه­های پیراهن تو شروع می­شود/ پیراهن آبی­ات/ كه بوی دود نمی­دهد (ص60). </P> <P dir=rtl>ملاحظه كنید! شخصیت اصلی این شعر، همزمان، هم پسرش را دوست دارد (شاید نوعی اشاره به واقعیات زندگی روزمره)، هم دلش می­خواهد تئاتر عاشقانه ببیند (دلش برای لحظه­های گریز و آزادی تنگ شده) و هم شوهرش را كه ظاهرا" اهل دود و دم است دوست دارد. البته در شكل ایده­آلش، زندگی وقتی برای او زندگی است كه دیگر آن پیرهن آبی همسر، بوی دود ندهد و او ترك كرده باشد. پس این شخص، موجودی بدبین نیست كه به همه چیز موجودش پشت پا بزند (انسان گریان) و نیز موجودی خوش­بین نیست كه در ستایش شكوه و كمال زندگی­اش فریاد بزند (انسان خندان). او، هم گوشۀ چشمی به واقعیت­ها دارد و هم نظری به خواست­هایش؛ هم به شأن عقل پابند است و هم به شأن دل. </P> <P dir=rtl>از بهترین شعرهای متكثر این دفتر، آخرین شعر كتاب است.</P> <P dir=rtl>البته انكار نمی­كنم كه رویا زرین، همه جا موفق نشده تكثر فكری خود را از كار در بیاورد. در بسیاری از شعرها، با سایۀ سنگینی از شكوه و یأس و لحن اخم­آلود مواجهیم. اما همین كارهای معدود و متكثر، نشان می­دهد كه امكان قوّت گرفتن این شیوۀ سرودن هست، و فقط سینما و تلویزیون و تئاتر و رمان نیست كه بازتاب زندگی لایه لایه و پیچیدۀ انسان امروز است.  </P> <P dir=rtl>حتی به گمانم سطرهای به ظاهر نامنسجم و هذیان­گونۀ كتاب هم، مثل زندگی است. مگر زندگی، به سان یك متن، سرشار از كلمه­ها و تعابیر بی­ربط با یكدیگر و حوادث ناهمخوان نیست؟ آیا ما از برنامه­ای كامل و متناسب در روزمره پیروی می­كنیم؟ هرگز. جای پیش­بینی نشده­ها، همیشه محفوظ است.</P> <P dir=rtl>فكر می­كنم در شعر فارسی، بیشتر در جاهایی تكثر دیده می­شود كه اثر به طنز نزدیك شده یا از صنعت ایهام به شكلی غیر مصنوعی بهره­گیری شده باشد.</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>**</P> <P dir=rtl>در برخی از نقدها و تحلیل­ها كه دربارۀ این كتاب و به مناسبت برنده شدن آن در جایزۀ شعر زنان ایران (خورشید) منتشر شده، به معناهای اشعار پرداخته شده است. خوانش شعر، البته ممكن است اما من گمان نمی­كنم رویا زرین، به وقت نگارش، به مخاطبی جز خود بیندیشد. او حتی گاه زبان را ویران كرده تا خرده­روایت­هایش را بسازد. حتی پروا نداشته كه برخی كارهایش به هذیان شباهت پیدا كند؛ چنان كه ساختار بسی از آثار بحث­انگیز هنری این گونه است. بدین سان، شاید باور كسان بسیاری این باشد كه این شعرها مخاطب ندارد (یعنی مردم آنها را نمی­فهمند). اما از همین منظر، من كارهای او را مخاطب­گرا می­دانم؛ زیرا او با روش سرودنش، امكان انواع برداشت­ها را برای تك­تك خوانندگان شعرش فراهم كرده و نوعی دموكراسی ادبی ایجاد كرده است. </P> Thu, 27 Aug 2009 08:07:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=103 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-103.aspx http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-102.aspx  </P> <P dir=rtl>همیشه از وسط شعرها</P> <P dir=rtl>سوت­کشان</P> <P dir=rtl>قطاری رد می­شود</P> <P dir=rtl>که یا قرار است تو از آن پیاده شوی</P> <P dir=rtl>و یا مرا به تو برساند</P> <P dir=rtl>اما این روزها</P> <P dir=rtl>صور اسرافیل می­نوازد</P> <P dir=rtl>و لوکوموتیو کور</P> <P dir=rtl>در پیچ­ها </P> <P>از ریل خارج می­شود</P> Wed, 19 Aug 2009 08:31:02 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=azshomachepenhan&postid=102 azshomachepenhan http://azshomachepenhan.blogfa.com/post-102.aspx